भारतीय शिल्प चित्र आणि नाट्य परंपरेतील कथेचे नेतृत्व करणारे स्त्री पात्र. मानवातील विविध गुण आणि सौंदर्याचा समुच्चय म्हणजेच नायिका. वेगवेगळ्या प्रसंगातून, कथांमधून तिच्यातील गुण आणि सौंदर्य उलगडत जात कलारसिक तिच्यात आपल्या प्रिय व्यक्तीला पाहतात. तिच्या नेत्रकटाक्षाने घायाळ होणारे, साम्राज्य निर्माण किंवा उध्वस्त करणारे, वैराग्य प्राप्त करणारे किंवा उध्वस्त होणारे थोर नायक / खलनायक असे तिच्यात काय पाहतात ? तर या कहाण्या कालरूपात निर्माण करणारा कलाकार मात्र त्याच्या मनातील ती